Tiêu chảy là căn bệnh khá phổ biến và hay tái đi tái lại ở trẻ nhỏ. Việc trẻ bị tiêu chảy kéo dài hay bị nhiều lần sẽ gây nhiều hậu quả nguy hiểm cho bé. Để chữa dứt điểm cũng như phòng bệnh tiêu chảy cần phải nắm rõ những yếu tố nguy cơ tiêu chảy của trẻ.
Yếu tố sinh hoạt hàng ngày
Bệnh tiêu chảy rất dễ lây nhiễm và bùng phát thành dịch và đây là bệnh liên quan nhiều đến yếu tố sinh hoạt hàng ngày:
- Mẹ không rửa tay trước khi chế biến đồ ăn cho bé, nhất là sau khi đi vệ sinh.
- Để trẻ chơi ở khu vực không đảm bảo vệ sinh, vùng đất bẩn.
- Không thường xuyên vệ sinh, làm sạch đồ chơi cho bé.
- Mẹ không nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 4 – 6 tháng đầu. Cai sữa mẹ sớm, trước 1 tuổi.
- Trẻ bú bình: Việc bú bình làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn của bé. Việc vệ sinh bình không đúng cách, không đảm bảo làm bé dễ bị nhiễm khuẩn tiêu hóa.
- Thức ăn bị nhiễm khuẩn, để thức ăn sau khi nấu ở nhiệt độ trong phòng lâu: khi thức ăn đã được nấu chín và để một thời gian trước khi ăn thì rất dễ bị nhiễm khuẩn
- Dùng nước uống không đảm bảo, đã bị nhiễm các vi khuẩn đường ruột.
- Không xử lí phân (nhất là phân trẻ nhỏ) một cách hợp vệ sinh.
Yếu tố của bé ( yếu tố vật chủ)
- Tuổi: Tuổi càng nhỏ thì đề kháng tiêu hóa của bé càng yếu. Trẻ dưới 2 tuổi thường bị tiêu chảy nhiều hơn, nhất là trong giai đoạn trẻ mới ăn dặm, tỷ lệ tiêu chảy cao nhất là ở trẻ 6 – 11 tháng tuổi.
- Tình trạng sức khỏe của trẻ: Trẻ suy dinh dưỡng thường mắc tiêu chảy nặng hơn và lâu khỏi hơn so với trẻ không bị suy dinh dưỡng. Trẻ hay ốm vặt có nguy cơ bị tiêu chảy cao hơn các trẻ khác.
- Yếu tố cơ địa: Trẻ cơ địa yếu, sinh non sẽ dễ bị mắc tiêu chảy hơn
- Trẻ không được bú mẹ hoặc cho ăn không đúng phương pháp, dụng cụ cho ăn không được vệ sinh sạch sẽ, thức ăn bị ôi thiu, nguồn nước cho trẻ sử dụng bị nhiễm khuẩn cũng là các yếu tố nguy cơ gây tiêu chảy cho trẻ.
Yếu tố địa lý, thời tiết
Yếu tố địa lý (vùng)
- Ở những vùng ôn đới: tiêu chảy do vi khuẩn thường xảy ra vào mùa nóng, tiêu chảy do virus (Rotavirus) lại xảy ra cao điểm vào mùa đông.
- Ở những vùng nhiệt đới: tiêu chảy do Rotavirus xảy ra quanh năm nhưng tăng vào các tháng khô và lạnh, tiêu chảy do vi khuẩn lại cao điểm vào mùa mưa và nóng.
Yếu tố thời tiết (mùa)
Ở nước ta, bệnh tiêu chảy ở trẻ em có thể xuất hiện quanh năm, song có hai thời điểm bệnh thường xảy ra với số lượng lớn bệnh nhân, đó là:
- Thời điểm vào mùa nóng: đây là thời điểm có điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển nhiều hơn. Cùng với đó người dân thường xuyên ăn uống bên ngoài nhiều hơn, vì vậy dễ mắc bệnh tiêu chảy do nhiễm khuẩn.
- Thời điểm vào mùa lạnh: lúc này người dân thường ở trong nhà, tập trung đông đúc, điều này sẽ tạo điều kiện cho virus lây lan. Vì vậy trẻ cũng dễ mắc phải những đợt dịch tiêu chảy do virus, đặc biệt là do Rotavirus.
Yếu tố nhiễm khuẩn ngoài đường tiêu hóa
- Cho trẻ bú bình không đảm bảo vệ sinh: việc này làm tăng nguy cơ bị tiêu chảy lên nhiều lần so với trẻ bú mẹ hoàn toàn hoặc không bú bình.
- Cho trẻ ăn bổ sung không đúng cách: như cho trẻ ăn thức ăn nấu để lâu ở nhiệt độ phòng hay thức ăn bị ô nhiễm trước và sau khi chế biến.
- Do nước uống không sạch (như nước không đun sôi hoặc đã đun sôi nhưng để lâu) hoặc nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm.
- Do dụng cụ hay tay người chế biến thức ăn bị nhiễm bệnh.
- Do xử lý chất thải đã nhiễm bệnh không đúng cách, do quan niệm phân trẻ em không bẩn như phân người lớn.
- Do không có thói quen rửa tay sau khi đi vệ sinh, trước khi chế biến thức ăn và trước khi cho trẻ ăn.
- Trẻ có thể bị tiêu chảy do mắc các bệnh như viêm phổi, viêm tai giữa, nhiễm trùng đường tiết niệu
Sử dụng thuốc kháng sinh
- Lạm dụng thuốc kháng sinh cho trẻ khiến các lợi khuẩn đường ruột bị tiêu diệt gây loạn khuẩn, tiêu chảy.
- Nguyên nhân uống kháng sinh gây tiêu chảy là do trong hệ tiêu hóa của bé tồn tại vi khuẩn với rất nhiều chủng khác nhau, trong đó có vi khuẩn có lợi và vi khuẩn có hại. quá trình tồn tại, nhóm vi khuẩn có lợi nếu phát triển mạnh và đầy đủ sẽ kiềm chế không cho nhóm vi khuẩn có hại phát triển gây bệnh. Tuy nhiên, khi dùng kháng sinh kéo dài, một số chủng vi khuẩn có lợi sẽ bị ảnh hưởng, các vi khuẩn có hại lại ít bị ảnh hưởng.Vì vậy cân bằng giữa hai nhóm vi khuẩn bị phá vỡ, nhóm vi khuẩn có hại phát triển tràn lan trong đường tiêu hóa, tiết ra độc tố gây tổn thương niêm mạc ruột, kích hoạt quá trình viêm nhiễm, phù nề, xuất tiết, xuất huyết trong lòng ruột và gây nên hội chứng tiêu chảy do dùng kháng sinh.